Ciekawe Miejsca - Internetowy Przewodnik Turystyczny

Dolina Ordessy położona jest po południowej (hiszpańskiej) stronie Pirenejów w ich centralnej części. Jest to rozległy kanion górskiej rzeki wyrzeźbiony przez wodę przez miliony lat w miękkich skałach osadowych. Z racji swoich rozmiarów porównywany bywa do Wielkiego Kanionu Kolorado, w Europie nie ma sobie równych. Dolinę zamykają wyniosłe szczyty głównej grani Pirenejów z trzecim szczytem tego pasma - Monte Perdido (3355 m npm.). Hiszpanie docenili niesamowitą urodę tego miejsca już w 1918 roku powołując najstarszy w Hiszpanii Park Narodowy Doliny Ordessy i Monte Perdido.

 

Bramą do doliny jest mała górska miejscowość Torla. Warto tam zatrzymać się na nocleg w jednym z hotelików lub gospodarstw agroturystycznych. Sama dolina jest niedostępna dla samochodów, z dużego parkingu w Torli kursują co pół godziny autobusy zatrzymujące się najpierw przy punkcie informacyjnym parku narodowego i dojeżdżające do parkingu w centralnym punkcie doliny. To najlepszy punkt startowy wycieczek, można też dotrzeć tam pieszo z Torli, co zajmuje około 2 godzin.

 

Dla zapoznania się z doliną warto wybrać się na dwie wycieczki. Pierwsza krótsza z nich nosi nazwę Faja Racon i wprowadza nas na stoki prawej (orograficznie) części doliny. Ruszamy w górę doliny, aby po kilku minutach skręcić w prawo w ścieżkę wspinającą się w stronę wodospadu..... (Cascada de Cotatuero). Dojście do wodospadu zajmuje około 30 – 40 minut. Dalsza droga prowadzi dalej w górę, należy kierować się drogowskazami Faja Racon. Ścieżka wyprowadza ponad poziom lasu do stóp wysokich pionowych skał okalających dolinę. W prawo odłącza się szlak na przełęcz Rolanda, a nasza droga wiedzie półkami skalnymi wzdłuż doliny. Górskie widoki zapieraja dech w piersiach, dodatkowa atrakcją są kwieciste łąki przez które wędrujemy. Aż żal skręcać w dół, główna ścieżka nieubłaganie sprowadza nas w stronę szosy, skąd idąc w górę doliny po 20 minutach wracamy na parking. Cała trasa zajmuje około 3 godzin i jest świetną propozycją na pierwszy rozruchowy dzień w górach.

 

Druga trasa Faja de Pelay jest dłuższa i jeszcze ciekawsza. Należy ją odbyć w kierunku opisanym w tym artykule, w odwrotną stronę trasa traci na atrakcyjności. Z parkingu kierujemy się w stronę południowych stoków doliny (orograficznie lewej strony) i po kilku minutach rozpoczynamy mozolne podejście. Do pokonania mamy prawie 700 metrów różnicy poziomów, aż do podnóża skał szczytowych Sierra de Las Cuttas (2236 m npm.) Tam nasza ścieżka wypłaszcza się i prowadzi wygodnym trawersem w górę doliny. Po kilkunastu minutach dochodzimy do ulokowanego na skalnym występie punktu widokowego. Otwiera się przed nami cała dolina Ordessy. Przy dobrej pogodzie widać zwalisty masyw Monte Perdido zamykający dolinę. Na północy widoczna jest główna grań Pirenejów z imponującą szczerbą skalną, to właśnie mityczna przełęcz Rolanda. Dalsza trasa wiedzie łagodnym trawersem popod skałami ścian doliny. W lecie łąki pokolorowane są kwiatami, wiele z nich to dobrzy znajomi z tatrzańskich wędrówek np. goryczki, łatwo też znaleźć niesłychanie rzadką w Polsce szarotkę. Inne, takie jak storczyki, irysy czy azalie znamy tylko z kwiaciarni, zobaczenie ich na łące w naturze to niezapomniane wrażenie. Fauna Pirenejów nie dorównuje swoją obfitością florze, czasami można dojrzeć wśród skał pasące się koziorożce, przydaje się w takich sytuacjach lornetka. Ścieżka w dalszej części jest tak poprowadzona, że co chwila otwierają się nowe widoki na dolinę i rozrzucone w niej wodospady. Ich piękno z bliska ogląda się w drodze powrotnej, która prowadzi dnem doliny. Łagodny trawers sprowadza nas do Circo de Soaso – kotła stanowiącego zakończenie doliny. Pośrodku niego spada kaskada Końskiego Ogona (Cascada de Cala de Cabalo) jeden z najpiękniejszych wodospadów regionu. Ambitniejszy wariant wycieczki można uzupełnić o odległe o 1,5 godziny marszu schronisko Refugio de Goriz. Powrotna droga biegnie dnem doliny. Należy co chwila spoglądać za siebie, aby nic nie uronić z panoramy gór i kaskad. Część wodospadów mijamy idąc ścieżką, do innych trzeba trochę nadłożyć drogi kierując się drogowskazami wskazującymi główne atrakcje. Cała wycieczka zajmuje około 7 godzin, wariant rozszerzony o Refugio de Goriz wymaga około 10. Nie trzeba jednak się spieszyć, latem dzień w Pirenejach jest długi, autobusy do Torli kursuje do 22, a restauracje w miasteczku otwiera się hiszpańskim zwyczajem dopiero po 20-stej.

 

Po dwóch wycieczkach aklimatyzacyjnych można wyruszyć w „wielkie góry”. Monte Perdido nie stwarza trudności technicznych, wymaga jednak dobrej pogody. Powyżej 3 tys. metrów śnieg potrafi sypać w środku lata. Bardzo ambitni próbują zmieścić wycieczkę w jednym dniu. Jest to jednak 2000 metrów różnicy poziomów, dlatego też rozsądniej jest podzielić wyprawę na dwa dni (można połączyć to z przejściem Faja de Pelay). Pierwszego dnia dochodzi się do Refugio de Goriz, a nastepnego dnia już bez wysiłku zdobywa się Monte Perdido i schodzi do Torli. Wycieczki z doliny Ordessy przekraczające krawędź doliny są natomiast bardzo wymagające ze względu na trudności skalne i ekspozycję. Trasy te opisane są na drogowskazach jako wspinaczkowe (clavitas) i wymagają posiadania uprzęży wspinaczkowej. Tak jest na przykład na najkrótszym dojściu z doliny na przełęcz Rolanda, gdzie fragment trasy ma trudności znacznie przekraczające to co można spotkać na Orlej Perci. Dlatego też większość dalszych wycieczek poza dolinę wiedzie przez Rufigio de Goriz, skąd łatwo dostać się na przełęcz Rolanda i do położonego po francuskiej stronie kotła Gavarnie.

 

Torla może być też bazą wypadową dla innych wycieczek. W położonej na północ miejscowości Bujaruelo rozpoczynają się niezbyt długie szlaki do dolin Otal i Ordiso. Można też stamtąd wyruszyć na liczącą 2270 m npm. przełęcz Puerto de Bujaruelo i powędrować dalej do Francji. Na południe od Monte Perdido rozciąga się bardzo ciekawa dolina Valle de Anisclo. Jest ona dostępna z góry od wspominanego już wielokrotnie Refugio de Goriz lub z dołu od strony połączenia doliny z rzeką Aso. W tej ostatniej biuro turystyczne z Torli organizuje canioning, czyli przejście w dół rzeki wraz ze zjazdami do wodospadów i skakaniem ze skał. Może to być miłym przerywnikiem w wędrowaniu po górach.