Drewniany kościół w Dębnie Podhalańskim

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

kosciol debnoTakich świątyń w Polsce prawie nie ma: od posadzki po zwieńczenie średniowiecznych, niezmienionych od setek lat. Tym razem będzie o znanym drewnianym kościele w Dębnie Podhalańskim.

Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie to chyba kosciol debnonajlepiej znany drewniany zabytek w Polsce. Położony jest na Podhalu, nad samym niemal Jeziorem Czorsztyńskim, przyjeżdżają tu więc wypoczywający zarówno w Zakopanem, jak i w Szczawnicy bądź w okolicach. Zimą kościół najczęściej jest zamknięty ze względu na wilgoć, jaka może dostać się do wnętrza tej świątyni – unikatowej w skali europejskiej.
 
 Świątynię zbudowano w 2. połowie XV wieku (zapewne w latach 1470–80), co daje jej miejsce wśród kilkudziesięciu podobnych kościołów w Polsce. Jedyną rozbudowę przeprowadzono w 1601 roku, kiedy powstała wieża zwieńczona charakterystyczną izbicą. Takie dekoracje dodawano w tym czasie do wielu drewnianych świątyń Małopolski i Podkarpacia.
 
Kościół w Dębnie nie byłby unikatowy, gdyby nie jego wnętrze. W czasie krótkiego zwiedzania nie zawsze jest czas, żeby wyszukać wszystkie interesujące elementy wystroju wnętrza. Co zatem jest tu najciekawsze? Przede wszystkim polichromia patronowa z ok. 1500 roku. Patronowa – czyli powstała wskutek malowania według szablonów (zwanych patronami). Ów szablon, przygotowywany z kartonu lub skóry przykładano do drewnianej powierzchni i pokrywano farbą. Na polichromii w Dębnie można zobaczyć aż 72 różne motywy, a malowidła pokrywają nie tylko strop, lecz także i ściany. Daje to pierwsze miejsce w Europie Środkowej pod względem ilości polichromii patronowych.
 
kosciol debnoWarto również zwrócić uwagę na późnogotycki ołtarz (tryptyk) z 1. ćwierci XVI wieku, z charakterystycznymi gotyckimi łukami oraz pinaklami. Przedstawia on tzw. kompozycję Sacra Conversazione (Świętej Dysputy/Rozmowy), na którą składają się postaci Matki Boskiej z Dzieciątkiem, św. Katarzyny oraz Michała Archanioła. Przy ołtarzu znajdują się słynne kwadratowe cymbałki z XV wieku (albo starsze), jedne z pięciu takich na świecie. Ich niezwykłość polega na tym, że wbrew prawom fizyki najgrubsza i najdłuższa płytka wydaje najwyższy dźwięk, a najcieńsza – najniższy, dokładnie odwrotnie niż w „normalnych” cymbałkach.
 
Do średniowiecznego wyposażenia kościoła zaliczyć trzeba także gotycki krucyfiks z symbolami ewangelistów (ok. 1380 roku) z wyciętymi z drewna figurami Matki Boskiej i św. Jana, umieszczony na belce tęczowej, a także drewniane i przez to unikalne tabernakulum, osadzone obecnie w północnej ścianie kościoła. Obok niego wisi kopia jednego z najstarszych polskich obrazów, przedstawiającego św. Agnieszkę i św. Katarzynę (oryginał z 1280 roku). Malowidło zostało odkryte niemal przypadkiem przez dwóch historyków sztuki, po tym jak deska, na którym się znajduje, miała posłużyć do łatania sobót.
 
Starsze niż kościół są także figury św. Mikołaja (lata 1420–30) oraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem (ok. 1440 roku), ta druga obecnie jest umieszczona w barokowym ołtarzu bocznym. Figurki te pochodzą zapewne z wcześniejszych ołtarzy, które później zostały rozmontowane.
 
Tyle, o głównych atrakcjach kościółka dębniańskiego. Tych mniejszych, jak np. chorągiew husarska z XVII wieku czy barokowe ołtarze boczne, można tu naliczyć całkiem sporo. Zapraszamy do ich odkrycia!

Informacje praktyczne:
Dębno leży w woj. małopolskim przy drodze nr 969 Nowy Targ–Krościenko nad Dunajcem. Kościół można zwiedzać od 15 maja do 15 października w czw. i pt. od 14 do 18 i w sb. od 10 do 14. Msze święte w niedzielę o 8 i 11. W pozostałych terminach świątynia dostępna jest po uzgodnieniu z proboszczem (tel. 018 275 17 97).
 
Tekst i zdjęcia: Jakub Jagiełło

 

 

ZałącznikWielkość
PDF icon debno.pdf338.01 KB
Podsumowanie
Region Tatry i Podhale
Województwo małopolskie
Miejscowość Dębno, tatrzański
Kategoria UNESCO w Polsce
Mapa
  • UNESCO w Polsce