Kościół Wang w Karpaczu

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

karpacz świątynia vangJedyny stavkirke poza Skandynawią znajduje się w Polsce, a jako wzniesiona bez użycia gwoździ świątynia Wang stanowi dumę i chlubę Karpacza oraz jego najważniejszy zabytek.

 

Omawiany stavkirke powstał z bali sosnowych na przełomie XII i XIII w. w południowonorweskim Vang. Ozdobiono go ornamentem roślinnym i zwierzęcym, wizerunkami wodzów oraz znakami pisma runicznego. Według późniejszej tradycji drewno do budowy pochodzić miało rzekomo z łodzi wikingów.

kościół Wang w Karpaczu           

W pierwotnym miejscu kościółek stał przeszło sześćset lat (w czasie reformacji pozbawiony rzeźb i obrazów), z czasem okazał się jednak za mały wobec rosnącej liczby wiernych. Mieszkańcy Vang, aby zdobyć fundusze na nową świątynię, wystawili zatem nobliwy, średniowieczny kościółek na sprzedaż. Traf chciał, że norweski malarz Jan Krystian Dahl, profesor Akademii w Dreźnie, zdołał zainteresować piękną świątynią znanego z romantyzmu króla Prus Fryderyka Wilhelma IV. Władca zakupił za cenę 427 marek kościółek, który po rozbiórce trafił w 1841 r. przez Szczecin do Berlina, gdzie miał stać się ozdobą muzeum. Zaprzyjaźniona z królem hrabina Fryderyka von Reden z Bukowca (niem. Buchwald) namówiła jednak monarchę, aby zechciał przekazać urokliwą świątynię na potrzeby wiosek pod Śnieżką, pozbawionych dotąd własnego kościoła. Poza względami praktycznymi, „starożytna” świątynia wikingów wpisywała się w modną wówczas koncepcję romantycznego kształtowania krajobrazu. Wyznaczone miejsce na złożenie kościółka uwzględniało zatem jego jak najlepsze wpisanie się w karkonoski pejzaż, z drugiej zaś strony korespondować miało z najkrótszą możliwością dojścia z poszczególnych wiosek. Ostatecznie wybrano Mostową Górę (niem. Brückenberg), czyli obecny Karpacz Górny. Świątynia trafiła więc Odrą do Malczyc, a stamtąd (z prowizoryczną konserwacją w Sosnówce) drogą lądową na miejsce przeznaczenia.

kościół Wang w Karpaczu

Rekonstrukcja zajęła dwa lata. Zniszczone lub zagubione elementy odtworzył na podstawie rysunków miejscowy rzemieślnik Jakub z Janowic (niem. Jannowitz). Niektóre części złożono jednak dość dowolnie, dobudowano też do pierwotnej bryły m.in. krużganki. Ostateczny kształt świątyni nie był zatem do końca zgodny z pierwowzorem. Dla ochrony przed górskim wiatrem wzniesiono obok kamienną dzwonnicę projektu Artura Stülera, której drewniane, pseudoskandynawskie zwieńczenie nawiązywało do stylizowanej wieżyczki kościółka. Uroczyste poświęcenie świątyni Naszego Zbawiciela miało miejsce 28 lipca 1844 r. Dwa lata później przybytek otrzymał drewniany krucyfiks, wyrzeźbiony w jednym pniu dębowym wprawną ręką Jakuba z Janowic. Przy kościele powstał urokliwy cmentarzyk, na którym spoczęła hrabina von Reden. Grzebano tutaj wiernych miejscowej parafii ewangelickiej, a później także osoby, które zginęły w górach.

kościół Wang w Karpaczu

Prace konserwatorskie przy słynnej już świątyni Wang przeprowadzono w latach 1963-1965. Dach pokryto wówczas gontem, przycinanym wedle norweskich wzorów. Kolejne prace z 1998 r. odsłoniły nieznane dotąd freski.

kościół Wang w Karpaczu

Świątynia Wang uznawana jest za najstarszy kościół drewniany w obecnych granicach Polski. Przede wszystkim jednak, stanowi główną, sztandarową wręcz atrakcję Karpacza. Jednocześnie nadal odbywają się tutaj ewangelickie nabożeństwa, a także koncerty organowe. Turyści mogą liczyć na zwiedzanie i zakup pamiątek.

Tekst: Bartłomiej Grzegorz Sala. Zdjęcia: Jakub Jagiełło

Więcej informacji na temat kościoła Wang w Karpaczu i innych drewnianych zabytków w Karkonoszach w wydanym przez nas przewodniku:

drewniane zabytki polskich karkonoszy



 

 

ZałącznikWielkość
Image icon Drewniane zabytki polskich Karkonoszy_srednia.jpg445.69 KB
Podsumowanie
Region Karkonosze i Kotlina Jeleniogórska
Województwo dolnośląskie
Miejscowość Karpacz, Wang
Kategoria Góry Polski
Mapa
  • Góry Polski