Jesteś tutaj

Zapomniane miejsca: Głębowice, pałac rodziny von Pourtalès

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

Głębowice pałac Dolny ŚląskGlębowice są miejscem absolutnie „must see” dla każdego miłośnika ruin, zapomnianych miejsc, pałaców, a Dolnego Śląska w szczególności. Oprócz kościoła przyklejonego do niedawno odnowionego z zewnątrz olbrzymiego klasztoru barokowego zachował się tu także ogromny kompleks pałacowo-parkowy.

Pałac powstał w latach 1810-26 (w literaturze można spotkać także datowanie na „po 1824 r.”) dla radcy królewskiego Erdmanna von Rödern na miejscu starego dworu z XVIII w. W 1842 r. majątek odkupił od niego hrabia Carl von Pourtalès. W rękach tej rodziny pałac znajdował się do 1945 r. Utworzono tu majorat, a później państwo stanowe Głębowice o powierzchni 1736 hektarów. Pałac był nieznacznie przebudowywany na początku XX w.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

Powstała spora rezydencja o powierzchni ponad 2,5 tys. m2, założona na planie podkowy z owalnym salonem wysuniętym w stronę ogrodu. Dwukondygnacyjną budowlę nakrywał wysoki łamany czterospadowy dach, mieszczący użytkowe poddasze. Pałac miał rozbudowany system piwnic. Całość otoczono parkiem krajobrazowym ze stawami, polanami oraz budowlami ogrodowymi: oranżerią oraz kaplicą. Założenie należało do najpiękniejszych na Dolnym Śląsku.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

W 1945 r. w pałacu stacjonowała Armia Czerwona. Po kilku latach majątek przejął PGR Wińsko, który w pałacu stworzył m.in. mieszkania dla swoich pracowników. Jak można przypuszczać, PGR nie dbał odpowiednio o zabytek. Już w 1976 r. jego stan był średni, ale ciągle był zamieszkały. We wnętrzach zachowana była część wyposażenia, m.in. stropy i posadzki, a na tarasie stały rzeźby (już bez głów). Całość jednak wyraźnie chyliła się ku upadkowi i coraz bardziej zarastała krzakami.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

W 1980 r. wysiedlono stąd ostatnich mieszkańców. Właścicielem zabytku był już wówczas Kombinat Rolno-Przemysłowy „Dolpasz”. Trzy lata później nie odnotowano już zabytkowych posadzek. Sześć lat później przeprowadzono niby jakiś remont, ale miał on raczej chyba charakter planowanego niszczenia zabytku, gdyż niedługo potem runął dach nad środkową częścią. Przepadła większość stropów ze sztukateriami...

Głębowice pałac Dolny Śląsk

Na początku lat 90. pałac przejął ANR (wówczas pod nazwą AWRSPp.). Kolejne prace remontowe miały miejsce w 1990 r., ale ich charakter był chyba również bardziej rozbiórkowy niż remontowy. W każdym bądź razie, zawalonego dachu nie naprawiono. W 1996 r. pałac kupiła firma Inter Dablex z Gdańska, która szybko rozpoczęła prace remontowe i... szybko je zakończyła. Kolejna szansa na uratowanie pałacu przepadła.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

W 2003 r. istniała jeszcze większość dachów, choć już bez pokrycia. Obecnie wszystkie dachy i stropy są właściwie zawalone. Nieźle zachowały sięprzetrwały piwnice: warto zwrócić uwagę na dwie sklepione sale z kolumnami pośrodku. Ściany zewnętrzne, lepiej zachowane od strony wsi (od strony parku znacznie gorzej) zachowały trochę dekoracji architektonicznej, przede wszystkim świetnie wykonanego klasycystycznego fryzu z figurami orłów i girlandami. Można także odnaleźć mniejsze formy dekoracyjne. Kilka okien zachowało przedwojenne okiennice (!).

Pałac otoczony jest grupą pomnikowych dębów szypułkowych o obwodach między 5 a 6 m i w wieku od 200 do zapewne około 350 lat. Znaczna część z tych dębów obumarła lub jest w bardzo złym stanie, zaatakowana przez chronionego kozioroga dębosza, żerującego tylko na starych dębach. Martwe dęby „korespondują” ze stanem budynku, dodając temu miejscu nieco grozy. W pobliżu pałacu są stawy, które wylewają na parkowe łąki i polany – zwiedzanie parku na wiosnę może być dość trudne.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

Jeśli nam to nie przeszkadza, możemy przejść do oranżerii, położonej na zachód od pałacu. Powstała ona w 1840 r. jako neorenesansowy dom ogrodnika, do którego w XX w. dobudowano oktogonalną przeszkloną część. Obecnie wszystko jest zrujnowane, choć w lepszym stanie niż pałac. Widać, że stosunkowo niedawno były tu prowadzone prace restauracyjne (pokrycie dachu, stropy).

Głębowice pałac Dolny Śląsk

Na południe od oranżerii znajduje się wspaniała neoromańska kaplica grobowa rodziny von Pourtalès, zaprojektowana przez znanego wrocławskiego architekta Carla Johanna Lüdeckego i wybudowana w latach 1862-64. Na parterze kaplica zawiera kryptę –- obecnie stoi w niej woda, w której „pływają” rozbite drewniane trumny. Wejście do krypty jest na szczęście zamurowane i można tylko zajrzeć przez otwór. Obok znajduje się właściwa sala modlitewna, służąca nabożeństwom. Wchodziło się do niej przez piaskowcowy kolumnowy portal, obecnie wyrwany ze swojego miejsca i częściowo rozkradziony, a częściowo rozbity i leżący przy kaplicy.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

Wewnątrz sali zachowały się ornamentalne polichromie oraz malowane cytaty z Pisma Świętego. Na piętrze kaplicy (dość niebezpieczne przejście, walące się sklepienia) leżą wyjęte i połamane marmurowe płyty nagrobne dawnych właścicieli majątku: Jamesa, grafa von Pourtalès (zm. 1908) i Berthy, z domu grafowej von Pourtalès (zm. 1905; zapewne jego siostra) oraz Carla, grafa von Pourtalès (zm. 1871) i jego żony Agnes, z domu Wylich und Lottum (zm. 1909). Kaplica jest bardzo zarośnięta i trudno ją zauważyć z daleka.

Głębowice pałac Dolny Śląsk

Więcej (ponad 100!) podobnych obiektów znajdziesz w wydanym przez nas przewodniku:

zapomniane miejsca dolnego śląska nizina śląska

Podsumowanie
Region Dolny Śląsk
Województwo dolnośląskie
Miejscowość Głębowice, dolnośląskie
Kategoria Zapomniane miejsca
Mapa
  • Zapomniane miejsca