Jesteś tutaj

Hiszpania: Pireneje, dolina Boi - romańskie kościoły

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

Dolina Boi kościoły romańskieW dolinach katalońskiej części Pirenejów w okresie średniowiecza rzeczywistą władze sprawowali biskupi. Do dziś przetrwało wiele kościołów wzniesionych ich staraniem. Najsłynniejszy zachowany zespół takich zabytków wpisany na listę UNESCO to dolina Boi (Vall de Boi).

Dolinę Boi warto odwiedzać o każdej porze roku. W lecie turyści łączą wizyty w dolinie z wypadami do pobliskiego Parku Narodowego AigUestortes i Es- tany Sant Maurici. W zimie przyciąga ośrodek narciarski Boi - Taull, a o każ­dej porze roku - uzdrowisko i kąpielisko Caldes de Boi. Głównym celem wizyt jest jednak unikalny zespół romańskich kościołów. Takiego „zagęszczenia" ro­mańskich budowli nie ma nigdzie na świecie. Jest ich w sumie w tej niewiel­kiej dolinie dziewięć, sześć najwspa­nialszych wpisanych jest na listę Świa­towego Dziedzictwa UNESCO. W zależ­ności od czasu i wytrzymałości ogląda­jącego można ustalić dowolną indywidu­alną dawkę. W tym artykule opisujemy kilka z nich, których nie powinno się pominąć.

Dolina Boi kościoły romańskieWzorem dla innych świątyń w doli­nie był kościół Sant Climent w Taull.

Wybudowany został na przełomie XI i Xli wieku (konsekracja w 1123 roku) w formie tradycyjnej trzynawowej ba­zyliki zamkniętej absydami i przykrytej drewnianym stropem. Kościołowi towa­rzyszy wolnostojąca dzwonnica o sze­ściu kondygnacjach. Właśnie ta dzwon­nica oraz zachowane dekoracje w po­staci ślepych arkadek i fryzu lombardz- kiego pozwalają przypisywać budowę kościoła mistrzom z Lombardii, którzy rozpowszechnili ten styl w Katalonii.

O ile dekoracja rzeźbiarska w koście­le pozostaje dość oszczędna w formie (kolumny pomiędzy nawami mają tylko ząbkowane dekoracje), to wspaniałe by­ły dekoracje malarskie wnętrza kościo­ła. Były - dlatego, że zostały one prze­niesione do Barcelony i są obecnie eks­ponowane w Narodowym Muzeum Sztu­ki Katalonii.

W prezbiterium kościoła umiesz­czono jednak imponującą reprodukcję fragmentu polichromii przedstawiające­go Chrystusa Tronującego w otoczeniu Ewangelistów i Apostołów. Autorem tych wspaniałych malowideł był miejsco­wy artysta nazwany później Mistrzem z Taull, a jego zleceniodawcą Biskup Ramon z Rody, wyniesiony później na ołtarze.

Dolina Boi kościoły romańskie

W Taull jest jeszcze drugi podobny kościół - Santa Maria. Położony powy­żej pierwszego w centrum miejscowo­ści, jest znacznie rzadziej odwiedzany, a w 2007 był zamknięty z powodu re­montu. Malowidło Sądu Ostatecznego Mistrza z Taull z tego kościoła znajduje się również w Muzeum w Barcelonie.

Dolina Boi kościoły romańskie

Po drodze do Taull trzeba przejechać przez największą miejscowość doliny, od której wzięła ona swoją nazwę - Boi. Trudno tam przeoczyć pochodzący z po­czątku XII wieku kościół Sant Joan. Swoją formą przypomina nieco wcze­śniejszy kościół Sant Climent, w od­różnieniu od pierwowzoru odtworzono w nim wszystkie zachowane polichro­mie. Oryginały z początku XII wieku trafiły oczywiście do muzeum w Barce­lonie, ale kopie odtworzono nadzwyczaj starannie.

Dolina Boi kościoły romańskie

Obok przedstawienia ukamienowa­nia św. Stefana i fantastycznych stwo­rów na wolutach arkad powszechne za­interesowanie wzbudza wizerunek kula­wego mężczyzny używającego ręki do dość obscenicznych czynności. Wcze­sne średniowiecze pozwalało artystom na więcej swobody niż lata późniejsze. Dlatego też postać została „ocenzuro­wana" dopiero później, co nadało jej już całkiem groteskowy charakter.

dolina boi kościoły romańskieDwa pozostałe kościoły z listy UNE­SCO to: Santa Eulalia w Erill la Vall i Sant Feliu w Barruera. Do obu nie­stety trudniej dostać się niż do opisywa­nych powyżej, bo nie są one udostęp­nione w sposób regularny, aby je zwie­dzić należy dołączyć do wycieczki lub przyjść w porze nabożeństwa.

W nieodległym Durro natrafimy na XII-wieczny kościół Narodzenia Naj­świętszej Marii Panny. Robi on wra­żenie jeszcze bardziej archaicznego niż poprzednie ze względu na przysadzi­stą konstrukcję „przytuloną" do ziemi z wysoką 4-piętrową romańską dzwon­nicą zdobioną biforiami i triforiami. Jed- nonawowe wnętrze przykryte jest pięk­nym sklepieniem kolebkowym. W środ­ku nie zachowały się niestety malowi­dła. Obok barokowych ołtarzy można jednak znaleźć kilka ciekawostek - frag­menty ławki romańskiej, którą wbudo­wano w późniejszą ławkę, wykuty w ka­mieniu wapiennym anagram św. Trój­cy oraz mocno zniszczoną figurę Nikodema z XII-wiecznego przedstawienia zdjęcia z krzyża.

Odwiedzić jeszcze można drugi ko­ściół w Durro i ostatni z tej grupy w Coll. W samym Boi warto też zajrzeć do Cen­trum Sztuki Romańskiej, które organi­zuje wycieczki po kościołach z prze­wodnikiem. Tam też można umówić się na wizytę w kościołach, które nie są otwarte dla zwiedzających codziennie.

dolina boi kościoły romańskie

Informacje praktyczne:

Wjazd do doliny Boi od południa ok. 2 kilometrów na północ od miejscowości el Pont de Suert, przez którą prowadzi droga N 230 z Lleidy do Francji.

Do miejscowości w dolinie dochodzi komunika­cja publiczna, ale praktyczniej jest korzystać z własnego samochodu lub roweru. Można też skorzystać z wycieczek zorganizowanych przez Centrum Sztuki Romańskiej w Boi, tel 973 696 715, e-mail centreromanic@vallboi.com

dolina boi kościoły romańskie

Kościoły w Boi, Taiill i Durro są udostępnione do zwiedzania w godzinach 10-18.

We wszystkich miejscowościach doliny liczne możliwości noclegu i zjedzenia posiłku.

 

Podsumowanie
Państwo Hiszpania
Miejscowość Durro, Spain
Typ trasy Trasa piesza, Trasa rowerowa, Trasa samochodowa
Mapa
  • Trasa piesza
  • Trasa rowerowa
  • Trasa samochodowa