Jesteś tutaj

Przewodnik: Beskid Sądecki: Na Radziejową i Przehybę

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

Radziejowa Beskid SądeckiWyprawa na najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego zajmuje praktycznie cały dzień. Dzieje się tak dlatego, że trzeba pokonać sporą różnicę wzniesień (minimalnie 700 metrów pod górę) i przedrzeć się przez długie rozchodzące się grzbiety. Jednym z łatwiejszych i ciekawszych punktów wypadowych na Radziejową są Jaworki.

Wieś o tyle ciekawa, że do 1947 roku zamieszkiwana przez tzw. Rusinów Szlachtowskich. Ludność ta przywędrowała zza południowej granicy i osiadła w dolinie Grajcarka, we wsiach Szlachtowa, Jaworki oraz Biała i Czarna Woda. Czasem zaliczana była do łemków, którzy zamieszkiwali rejony Beskidu Niskiego i Krynicy. Niektórzy badacze wskazywali także na pokrewieństwo mieszkańców Jaworek i okolicznych wsi z Rusinami. W każdym razie Rusini Szlachtowscy używali specyficznego języka – łemkowskiego z licznymi zapożyczeniami z polskiego i słowackiego. Od łemków różnili się strojami ludowymi i obrzędami, w których przejawiały się tradycje zakarpackie.

Radziejowa Beskid Sądecki

Rusinów Szlachtowskich, ludność wyznania prawosławnego, wysiedlono z Jaworek w 1947 roku podczas słynnej akcji „Wisła”. Pozostała po nich murowana XVIII-wieczna cerkiew, która pełni obecnie rolę kościoła katolickiego. W jej wnętrzu znajdował się wspaniały rokokowy ikonostas, który obecnie jest w konserwacji. Bardzo bogaty był jego program tematyczny, zawierający m.in. wizerunek św. Mikołaja, szczególnie popularny wśród ludności pochodzenia ruskiego w Polsce. Do dziś w Jaworkach mieszka kilka rodzin szlachtowskich. W górę wioski zachowało się kilka starych chałup łemkowskich, a także drewniany młyn i potężna murowana mleczarnia. Jej zbudowanie miało wspomóc osadzanie się tu pasterzy zajmujących się wypasem owiec. Dziś budynek stoi nieużywany.

Radziejowa Beskid Sądecki

Podążający na Obidzę szlak czerwony prowadzi obecnie inaczej niż na starych mapach. Dawniej wchodził przez pola, które jeden z właścicieli ogrodził płotem i drutem. Zamalował także znaki na drzewach. W tym momencie przypomina się słynna wojna na pędzle na Babiej Górze między niemieckim a polskim towarzystwem beskidzkim. Czerwony szlak podąża przez całą wieś Jaworki, aż do wrót doliny Białej Wody, znanej głównie ze swoich turni skalnych. Obejrzeć je można z góry już po krótkim podejściu w stronę Obidzy. Jeszcze przed wejściem do lasu powinny nam się ukazać Tatry. Widać przede wszystkim Tatry Bielskie i Wysokie z Łomnicą i Lodowym Szczytem. Zwłaszcza w zimie, przy dobrej przejrzystości powietrza, jest to poruszający widok. Jeszcze lepszy będzie ze szczytowych partii grzbietu, z Wielkiego Rogacza.

Radziejowa Beskid SądeckiPrzed samą Obidzą, olbrzymią polaną na wysokości 800-950 metrów, łapiemy niebieski szlak. Z tego punktu na szczęście nie widać zabudowań wsi Obidza razem z tamtejszymi wyciągami narciarskimi oraz polem do jeżdżenia dla skuterów i quadów. Po krótkiej wspinaczce docieramy na Wielkiego Rogacza – dwuwierzchołkowy szczyt, na którym las ucierpiał wskutek wiatrów. Z czubka rozciąga się wspaniała panorama, nie tylko na wspomniane Tatry, ale także Pieniny i Spisz. Nic to jednak w porównaniu z widokiem z Radziejowej. W zeszłym roku (2006) ustawiono tam drewnianą wieżę widokową. Wierzchołek doczekał się także tablicy informacyjnej i… posprzątania, gdyż wcześniej słynął z gór śmieci, jakie tam zalegały. Nie można także zapomnieć o pomniku Tysiąclecia Państwa Polskiego ustawionego przez lokalny oddział PTTK. Z Wielkiego Rogacza na Radziejową poprowadzi nas główny czerwony szlak beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego. Na tym odcinku jest to także relikt poprzedniej epoki – Szlak Przyjaźni Eisenach-Budapeszt (zwany EB).

Po zdobyciu Radziejowej trzeba będzie poświęcić nieco ponad godzinę na spacerek głównym grzbietem Beskidu Sądeckiego do schroniska na Przechybie. Po drodze szlak wchodzi na dwuwierzchołkowy Złomisty Wierch – drugi szczyt pasma. Zobaczymy z niego ładny widok na Radziejową i na pasmo Jaworzyny Krynickiej. Można także zboczyć ze szlaku czerwonego i odwiedzić polanę Konieczną – miejsce upamiętniające śmierć trzech żołnierzy z 1944 roku – Polaka i dwóch Rosjan.

Radziejowa Beskid Sądecki

Położone na wysokości 1175 m, schronisko na Przechybie jest jednym z wyżej położonych na nowosądecczyźnie. Dawniej składało się z części drewnianej i murowanej. Niestety, pierwsza z nich spaliła się na początku lat 90. XX wieku. Z Przechyby można zejść do Szczawnicy zielonym lub niebieskim szlakiem, a także nartostradą przez Stary Wierch do Szlachtowej (nieco gorzej oznakowana). W każdym wypadku będzie to zejście długie i męczące. Nie tylko z tego powodu, że trzeba zejść te 700 metrów, które się z takim mozołem podchodziło, ale także ze względu na kilometry. Zejścia szlakami (niebieskim lub zielonym) są znacznie stromsze i męczące, jednak krótsze.

Radziejowa, jak na nie najwyższy przecież szczyt, jest górą mało przystępną i wymagającą. Co innego, jeśli nocujemy na Przechybie i stamtąd zrobimy sobie na nią mały spacerek. Wtedy okazuje się tylko najwyższym wzniesieniem niezbyt stromego pasma.

Informacje praktyczne:

Proponowany wariant trasy: Jaworki (560m) – Obidza (950m) – Wielki Rogacz (1182m) – Radziejowa (1262m) – Złomisty Wierch (1226m) – Przechyba (1175m) – Szczawnica lub Szlachtowa; różnica poziomów 750-800 m; znaki czerwone, niebieskie, czerwone, potem niebieskie lub zielone; czas przejścia: ok. 7 godzin.

Trudności: trudność szlaków 2 lub 3 (podejście na Radziejową; w skali 1-10); w zimie może być znacznie trudniej na Radziejowej.

Dojazd: do Jaworek bardzo często chodzą busy i autobusy ze Szczawnicy;

Mapy: warto polecić którąś z nowych dokładnych map, ze względu na częste zmiany przebiegu szlaków w tej okolicy.

 

 

Podsumowanie
Region Beskid Sądecki
Województwo małopolskie
Miejscowość Radziejowa, małopolskie
Kategoria Góry Polski
Typ trasy Trasa piesza
Mapa
  • Trasa piesza
  • Góry Polski