Jesteś tutaj

Zapomniane miejsca: Brody - pałac barokowy, kościół, wieś

Wersja do wydrukuWersja do wydruku

Brody pałacW końcu lat 30. XVIII wieku Heinrich von Bruhl, przewodniczący saksońskiego Tajnego Gabinetu, postanowił zrealizować marze­nie, jakie miało wielu magnatów: założyć prywatne miasto połą­czone z własnym pałacem. Jak to dzisiaj wygląda, można zoba­czyć w Brodach w Lubuskiem.

O Heinrichu von Bruhlu nikt już dziś w Brodach nie pamięta. Pozostały po nim tylko dawne rozpadające się bu­dynki i na wpół opuszczone miasteczko z wykładanymi kostką brukową alejami. I słynna bruhlowska porcelana (tzw. łabędzi serwis), która niegdyś znajdo­wała się w Brodach, a potem uległa rozproszeniu i dziś można ją zobaczyć w muzeach w Niemczech i w Polsce.

Brody pałac lubuskie

W 1738 roku Heinrich von Bruhl zo­stał szefem Tajnego Gabinetu, główne­go organu władzy w Saksonii. Jako fa­woryt Augusta II, a potem Augusta III od lat 30. XVIII w. stopniowo zdobywał ko­lejne stanowiska, rywalizując o nie z Jó­zefem Sułkowskim. Najwyższą godność - pierwszego ministra króla polskiego i elektora saskiego Augusta III uzyskał w 1746 roku. W tym czasie budowa za­łożenia urbanistycznego w Brodach by­ła już rozpoczęta...

Brody pałac lubuskie

Na zlecenie Bruhla ok. roku 1741 znany drezdeński architekt Johann Chri- stoph Knoffel nakreślił plan miasteczka założonego na dwóch przecinających się osiach. Na końcu jednej z nich miał znajdować się pałac, przebudowany na potężną barokową rezydencję z dawnej siedziby Promnitzów z 1680 roku. Do dziś zachowało się wiele elementów te­go założenia, jednak mocno ucierpiały one podczas ostatnich 60 lat.

Brody pałac lubuskie

Najważniejszym elementem założe­nia jest potężny trzykondygnacyjny pa­łac, założony na planie litery U. Auto­rem jego przebudowy w latach 1741-49 jest również Johann Christoph Knoffel. O świetności tego założenia przypomi­nają cztery wspaniałe rzeźby posta­ci antycznych, zardzewiałe resztki bra­my oraz inskrypcja na frontonie pałacu. Rzeźby mógł wykonać któryś ze zna­nych rzeźbiarzy w Berlinie, w każdym bądź razie to jedne z najlepszych rzeźb z tego okresu, jakie można znaleźć w Polsce. Niestety, są bardzo uszkodzo­ne - bez rąk i fragmentów twarzy. Nie wiem, jak można je było doprowadzić do takiego stanu.

Brody pałac lubuskie

Wnętrza pałacu są obecnie niedo­stępne, ale można się jeszcze przyjrzeć panopliom (rzeźby broni i zbroi) na ścia­nach oraz przejść od strony parku. Rzut oka pozwala stwierdzić, że z tej strony rezydencja Bruhla wygląda znacznie go­rzej - odpada dachówka i tylko patrzeć, jak zawali się dach. Warto zwrócić uwa­gę na resztki kartusza herbowego nad wejściem oraz zniszczone i zarośnięte schody, przez które niegdyś schodzono do ogrodu.

Prawdziwa gratka dla zainteresowa­nych ogrodnictwem rośnie w parku nie­daleko pałacu. To chyba jedyna w kraju grusza wierzbolistna, czyli przysłowio­we gruszki na wierzbie. Jej owoce nie dorównują jednak w smaku „prawdzi­wym" gruszkom. Niedaleko sławnego drzewka rośnie także piękny (zwłasz­cza jesienią) buk w odmianie płaczącej.

Z parku łatwo można przejść na te­ren kościoła, zbudowanego w 1725 ro­ku i używanego jako świątynia prote­stancka. Wewnątrz znajdują się dwu­kondygnacyjne empory (balkony) oraz loża fundatorska.

Brody pałac lubuskieWarto również przejść się po samym miasteczku, aby zobaczyć barokowe budynki (lub ich resztki) apteki i pocz­ty, a także odnowioną niedawno bramę z 1753 roku. Niektóre ulice wyglądają, jakby przeszło po nich tornado - zacho­wał się tylko bruk ulic, a czasem fasada jakiegoś domu.

Informacje praktyczne:

Brody leżą w woj. lubuskim, 10 km od granicy z Niemcami. Najlepiej dojechać tu z Zielonej Góry przez Nowogród Bobrzański drogą nr 289. Park i pa­łac nie są ogrodzone. W barokowej oficynie pałaco­wej funkcjonuje hotel. 

Tekst i zdjęcia: Jakub Jagiełło

Podsumowanie
Region Ziemia Lubuska
Województwo lubuskie
Miejscowość Brody, lubuskie
Adres Szkolna
Kategoria Zapomniane miejsca
Mapa
  • Zapomniane miejsca